تبلیغات
مدیریت اسلامی - آشنایی اجمالی با منابع مدیریت اسلامی

تحقق مدیریت اسلامی

آشنایی اجمالی با منابع مدیریت اسلامی

تاریخ:دوشنبه 22 خرداد 1391-09:04 ق.ظ

مدیریت اسلامی از دیر باز مورد تعلق خاطر همه آنانی بوده است که دل در
گرو اسلام داشته اند.بر این اساس ،بسیاری کوشیده اند تا در جهت شناخت و معرفی این
پدیده مهم ،گامی فرا پیش نهند و سهمی در این عرصه مقدس داشته باشند. در این حوزه هم
بسیاری از حوزه های دیگر آثاری تولید شده که بعضی از آنها سرشناس تر از بقیه آثار
بوده اند . در اینجا سعی می گردد تعدادی از این آثار مهم در سه حوزه کتابها ،مقالات
و سایتها بیان معرفی گردد:

در حوزه مدیریت اسلامی رویکردهای مختلفی وجود دارد و با توجه به هر رویکرد کتابهایی معرفی می گردد:

 

1-       رویکرد فلسفی: در این رویکرد سعی می گردد که بحث های بنیادین در حوزه مدیریت اسلامی
مطرح گردند که شامل مباحث فلسفی ، روش شناختی ،بحث های عمیق معرفت شناسی ،ارزش
شناسی ،انسان شناسی ،هستی شناسی و... مورد بررسی قرار می گیرند.در این رویکرد می
شود به کتاب پیش نیازهای مدیریت اسلامی نوشته استاد گرانقدر حضرت آیت الله مصباح یزدیاشاره نمود.
کتاب مبانی مدیریت اسلامی نوشته دکتر رضا نجاری هم کتاب خوبی در این زمینه است که
متن آموزشی دانشگاه پیام نور می باشد.


1-1- خلاصه کتاب پیش
نیازهای مدیریت اسلامی نوشته حضرت آیت الله مصباح
یزدی:


این کتاب که در واقع مجموعه کنفرانسهای آیت الله مصباح در دانشگاه تهران
می باشد که هر جلسه از مباحث ایشان یک بخش از کتاب را به خود اختصاص داده
است.


 جلسه اول به ارتباط انسان
شناسی با علوم انسانی می پردازد و پیش نیازهای مدیریت معرفی می گردد.در این جلسه
ارتباط انسان شناسی با مدیریت هم تبیین می شود.


جلسه دوم: در این جلسه مباحث جلسه پیش تحت عنوان ضرورت وجود مباحث انسان
شناسی در رشته مدیریت دنبال شده است وارتباط هستی شناسی و معرفت شناسی با شناخت روح
انسان تبیین شده است.


جلسه سوم: بعد از بیان ضرورت مباحث انسان شناسی در مدیریت در این جلسه و
چند جلسه بعد مباحث انسان شناسی مطرح می گرددکه در این جلسه ارتباط روح و بدن در
قرآن
وویژگی های عمده روح بیان می شود.


جلسه چهارم: از آنجا یکی از مفاهیم کلیدی در انسان شناسی اسلامی مفهوم
فطرت است در این جلسه به این مفهوم کلیدی تحت عنوان کاربرد فطرت در شاخه های مختلف
علوم انسانی پرداخته شده است.


جلسه پنجم:عنوان این جلسه  سرشت انسان است . در این جلسه بحث در مورد
ماهیت سرشت انسان و خیر وشر یا خنثی بودن آن است .


جلسه ششم: عنوان این جلسه نظام ارزشی اسلام است .در این جلسه و جلسه بعد
کتاب به نظام ارزشی اسلام پرداخته است که در این فصل ابتدا به توضیح مفهوم نظام
ارزشی اسلام پرداخته است و سپس ویژگی های نظام ارزشی اسلام مورد بررسی قرار گرفته
است.


جلسه هفتم: در جلسه پیش تعدادی از ویژگی های نظام ارزشی اسلام مطرح گردید
و در این جلسه پیرامون یکی از آن ویژگی ها که تبیین پذیری است به تفصیل صحبت می شود
.


جلسه هشتم: پس از اینکه در جلسه قبل معنای قرب توضیح داده شد تفسیر دیگری
از مفهوم قرب بیان می گردد. در ادامه به این بحث می پردازد که چرا هرچه انسان
کاملتر شد بیشتر به فقر خود پی می برد.


جلسه نهم: در این جلسه هم به بحث قرب پرداخته شده است و باز هم در ابتدا
برخی تفاسیر نادرست از آن را بیان کرده است و سپس مباحث مربوط به محبت خدا ،غضب و
رضایت خدابیان شده است.


جلسه دهم:عنوان این فصل فلسفه عرفان عملی است.در این جلسه با مقدمه ای
بحث وارد فضای عرفان عملی می شود که مباحث مربوط به  رابطه
سیر و سلوک و رسیدن به توحید بیان می گردد.


جلسه یازدهم: در این جلسه روابط بین ارزشهاتبیین می شود .در مرحله بعدی
به تحلیل تضادهای رفتاری می پردازد که چرا برخی علی رغم تقید به ارزشهای مستقیم به
ارزشهای غیرمستقیم توجهی ندارند  و
در انتها به تاثیرمتقابل عبادات و گناهان بریکدیگر می پردازد.


جلسه دوازدهم: این جلسه با بحث تزاحم منافع در مدیریت مادی آغاز می
گرددکه آن را با اسلام مقایسه می کند ودر ادامه حاکمیت ارزشها بر کمیت و کیفیت
تولید
ودیدگاه مدیریت مادی در مورد انسانها بیان می گردد.


جلسه سیزدهم: در این فصل ابتدا به برداشتهای مختلف از «مدیریت اسلامی»
پرداخته است .در ادامه نظری به عنوان صحیح ترین معنای «مدیریت اسلامی» مطرح می شود
.



1-2-خلاصه ای ازکتاب مبانی مدیریت اسلامی نوشته دکتر رضا
نجاری


مطالب کتاب در 5 فصل ارائه شده است .فصل اول به کلیات می پردازد .به
عنوان مثال نویسنده به تفاوت مدیریت اسلامی و مبانی مدیریت اسلامی را مطرح می کند
.در ادامه بعد از بیان مفاهیم مختلف مدیریت اسلامی ،یک جمع بندی از همه آنها ارائه
می کند .


فصل دوم مفروضات بنیادین در مدیریت اسلامی را مطرح می کند .این مفروضات
بنیادین در زمینه شناخت ،هستی ،انسان و ارزش از دیدگاه اسلام می باشد ..در ادامه
مولف به  بیان اهمیت انسان شناسی در
مدیریت اسلامی می پردازد. فصل سوم کتاب به متدلوژی شامل رویکردها ،روشهای تحقیق
،منابع ،اصول و مراحل تحقیق و نظریه پردازی در مدیریت اسلامی می پردازد.آنچه در این
فصل مورد بحث قرار می گیرد روش پرداختن به مدیریت اسلامی است.عنوان فصل چهارم مدخلی
بر مدیریت اسلامی است .در این فصل تعریف ،جایگاه ، اهمیت و ضرورت مدیریت اسلامی و
تفاوت آن با مدیریت غیر اسلامی ،حکومت اسلامی و نظریه ولایت فقیه جهت زمینه سازی
ورود به مدیریت اسلامی مطرح می گردد.فصل پنجم به اصول و الگوهای مدیریت اسلامی می
پردازد و بعد از بیان مفهوم اصل و ویژگی ها وانواع آن مولف اصول مدیریت اسلامی را
طبقه بندی می کند .


2-رویکرد اخلاقی
:
در این رویکرد بیشتر به اخلاق مدیران مسلمان پرداخته اند و خصوصیات و
ویژگی هایی را که از نظر اخلاقی یک مدیر باید دارا باشد را فهرست نموده و به بحث و
بررسی آن پرداخته اند. در این رویکرد سعی می گردد که مدیریت از لحاظ اخلاقی و مسائل
اخلاقی بررسی گردد . سعی عمده در این رویکرد وارد کردن مباحث اخلاقی در حوزه مدیریت
است . به عنوان مثال ویژگی های اخلاقی یک مدیر و نحوه رفتار او با دیگران در این
رویکرد مطرح می گردد.
که در این رویکرد می شود به کتابهایی مثل اخلاق مدیریت
دراسلام
     
نوشته استاد فرزانه حضرت آیت الله  محمدی ری شهری  و
اخلاق در اداره نوشته استاد گرامی آیت الله حسین مظاهری وکتاب  ارباب امانت و
اخلاق اداری در نهج البلاغه نوشته مصطفی دلشاد تهرانی  
اشاره کرد.  


2-1-خلاصه کتاب اخلاق مدیریت در اسلام نوشته آیت الله محمدی ری
شهری:  


این کتاب حاصل بیست و هفت جلسه سخنرانی است که در جلسات هفتگی معاونتها
ومدیران کل وروسای ادارات وزارت اطلاعات در آغاز تاسیس وزارتخانه و در خلال سالهای
63 و64 توسط مولف ایراد گردیده است.مولف پس از آنکه بحثهای مقدماتی در پیشگفتار
مطرح می کند و درنهایت با توجه به آیات 25 تا 34 سوره طه4 اصل را به عنوان اصول
مدیریت اسلامی معرفی می کند .این کتاب مربوط به در خواست حضرت موسی از خداونداست که
زمانی که ایشان ماموریت یافت تاپیام الهی را به فرعون ابلاغ کند.مولف در بخشهای
بعدی به تبیین این 4 اصل می پردازد.


قسمت اول به موضوع شرح صدر می پردازد که شامل 5 فصل می باشد.فصل اول به
تفسیر شرح صدر می پردازد و در فصل دوم شرح صدر در قرآن مورد بحث قرار می گیرد. در
فصل سوم مولف محترم به موضوع شرح صدر و مدیریت می پردازد.در فصل چهارم مولف به
عوامل شرح صدر می پردازد وعواملی را که باعث ایجاد شرح صدر می شوند را برمی شمارد.
در فصل پنجم مولف علائم شرح صدر اسلامی را بیان می کنند


درقسمت بعد مولف اصل آسان شدن مدیریت را مطرح می کند که بر اساس در خواست
حضرت موسی (ع)  از خداوند مطرح می
گردد.در بخش سوم مولف به موضوع رسایی سخن می پردازد ومبحث فصاحت ومدیریت را مطرح می
نمایند.در بخش آخر کتاب مولف به موضوع معاون شایسته می پرازد و یکی از راههای
موفقیت مدیران را داشتن همکاران توانا وشایسته می داند.


2-2-خلاصه ای از کتاب اخلاق در اداره نوشته آیت الله
مظاهری:


کتاب حاضر متشکل  از
مجموعه بحثهای اخلاقی است که فقیه متتبع و معلم اخلاق، آیت الله مظاهری در جمع
کارکنان اداره ها مطرح کرده اند، که به ترتیب دارای بخشهای ذیل می
باشد:


ارزش کار اداریان:در این بخش کار خدماتی مهمتر از دیگر انواع کارها
دانسته شده است و منظور از کار خدماتی در این بحث گره گشایی از کار مردم
است.


خدمت خالصانه:در این بخش به اثر اخلاص در جاویدان شدن اعمال و برکت آن
پرداخته است و به اهمیت اخلاص در قرآن و روایات و نتایج اخلاص پرداخته شده
است.


پرهیز از منت گذاری:در این بخش نویسنده به نامه امیرالمؤمنین علیه السلام
به مالک اشتر اشاره نموده و همچنین نمونه هایی از خدمات بی منت اهل بیت علیهم
السلام را ذکر کرده اند.


پرهیز از عجب:در این بخش مباحث ذیل مطرح گشته اند: فرق عجب و ریا، سلمان
فارسی و مبارزه با عجب و نمونه هایی از علی علیه السلام.


ویژگی های مدیران موفق: در این بخش نویسنده به بیان ویژگی های مدیران
موفق از دیدگاه اسلامی پرداخته است.


نتایج سعه صدر:در این بخش نویسنده نتایج سعه صدر را که یکی از ویژگی های
مدیران موفق می دانست را مطرح می کند .


مدیران و امتحان الهی: در این بخش امتحان الهی را برای همگان دانسته که
مدیران هم گروهی از مردم هستند و در آن به انواع امتحانها و غفلت انسان پرداخته
است.


اهمیت خردورزی و احتیاط در مدیریت: در این بخش نویسنده، انسانهای بالای
چهل سال و خانمهای کارمند را توصیه می کند که با عصای احتیاط حرکت کنند و در ادامه
به نتیجه کردارهای مدیران و کارکنان اداره ها پرداخته است.


اهمیت دادن به شخصیت انسان ها در برخوردها: در این بخش نویسنده به شخصیت
انسان از دیدگاه اسلام پرداخته است.


نقش تهذیب در ساماندهی کارها: در این بخش تهذیب اساسی ترین کار انسان
دانسته شده و سپس مطالب رستگاران و تهذیب و عبودیت مطرح گشته است.


خدمت گزاری و آرامش:در این بخش به رابطه خدمت گزاری و آرامش پرداخته
است.


حسابرسی از منصب داران در قیامت: در این بخش نویسنده حساب خواص و عوام را
در قیامت و حسابرسی طبق آیات و روایات جدا می داند وبه موضوع توبه خواص وتجسم اعمال
در قیامت و اقسام تجسم عمل می پردازد.


جبران کوتاهی و گناه (توبه): در این بخش نویسنده به برگشت از گناه که
توبه نام دارد پرداخته است .


2-3-خلاصه کتاب ارباب
امانت و اخلاق در نهج البلاغه نوشته دلشاد
تهرانی:


نویسنده بحث خود را با سخنی از نهج البلاغه شروع کرده است و سخنانی راجع
به جایگاه مؤلف و چرایی و چگونگی تألیف آن دارد و سپس 3 روش ترتیبی و تجزیه ای و
موضوعی را برای مرور و مطالعه نهج البلاغه ارائه و هر روش را توضیح داده است
.


پس از اتمام توضیحات پیرامون نهج البلاغه ، نویسنده دیباچه کتاب را با
مبحث ضرورت و جایگاه اخلاق اداری شروع کرده است و سپس به مباحثی چون ضرورت تأکید بر
اخلاق اداری و نقش ایمان به حقیقت هستی و باورهای دینی در اخلاق اداری پرداخته است
.


بعد از دیباچه نویسنده وارد اصل بحث شده و بخش اول را با عنوان مبانی
اخلاق اداری شروع کرده که خود دارای بخش های متعددی است که به شرح ذیل می باشد
:


بخش اول :


الف) نگاه شناسی: که خود شامل بخش هایی از جمله : نگاه به خود ، نگاه به
کار و مسئولیت و نگاه به مردمان می باشد که در این بخش بمنظور تصحیح نگاه افراد
سازمان به هر یک از ابعاد بیان شده است .


ب) حقوق شناسی: که شامل مباحث : حقوق مداری، مبانی اولی و اصلی حقوق (جعل
حقوق)، حقوق متقابل، حقوق و حدود، حقوق خدا، حقوق خود، حقوق کار و مسئولیت، حقوق
مردمان، حقوق مسئولان و حقوق متقابل می شود.


ج) وظیفه شناسی: نویسنده مباحث این بخش را در دو قسمت بیان می کند : 1-
حیطه گسترده وظیفه شناسی و2- شناخت وظایف و ادای وظایف.


بخش دوم : تمهیدات و مقدمات اخلاق اداری : در این بخش نویسنده به به
دنبال بستر سازی برای اخلاق اداری است . بنابراین مباحث در موضوعات ذیل مطرح می کند
: بستر شکل گیری و پایداری اخلاق اداری
،شایسته سالاری و اهلیت گرایی ، امنیت شغلی و... .


بخش سوم : اصول اخلاق اداری : نویسنده پس از بیان مبانی و تمهیدات و
مقدمات اخلاق اداری در مباحث بخش های پیشین اکنون به اصول اخلاق اداری می پردازد و
آنها را اینگونه بیان می کند :1- اصل امانت داری 2- اصل خدمتگزاری 3- اصل مسئولیت
پذیری 4- اصل انضباط کاری 5- اصل پیگیری 6- اصل مهرورزی 7- اصل رفق ورزی 8- اصل
خوشرفتاری 9- اصل بردباری 10- اصل دادورزی و 11- اصل خودکامگی .                


 


3-اصول
گرایی
: در این رویکرد افراد به بررسی اصول مدیریت در اسلام پرداخته اند و یک
سری اصولی را مطرح نموده اندو به بررسی آن در منابع تحقیق اسلامی پرداخته اند. در
این رویکرد با توجه آیات و روایات و سنت ائمه اصولی برای مدیریت استخراج می شود و
بیان می گردد که این اصول باید مدنظر قرار گیرد وبه عنوان پایه مدیریت مدیران قرار
گیرند. که در اینجا می شود به کتاب اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن نوشته
استاد ارجمند حجه الاسلام دکتر ولی الله نقی پورفر
اشاره
کرد.


3-1-خلاصه کتاب اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن نوشته استاد ارجمند حجه
الاسلام دکتر ولی الله نقی پورفر:


در این کتاب مولف مطالب را به دو بخش مقدمات و اصول تقسیم کرده است.


در بخش اول مولف به بیان سه مقدمه پرداخته است: مقدمه اول که به فهم بهتر
دین تاکید دارد شامل دو قسمت می شود قسمت اول نقش زمان و مکان در فهم و تحقق دین (
فهم قرآن کریم، فهم سنت معصوم علیه السلام و تحقق دین)و قسمت دوم نقش دیدگاه ولایت
فقیه در فهم و تحقق دین(فهم سنت معصوم، فهم قرآن کریم و تحقق دین)
را تبیین می کند.مقدمه دوم که به رابطه دین و علم مدیریت تاکید دارد نیز به دو بخش تقسیم
شده است: اول به موضوع مدیریت از دیدگاه قرآن و معصوم پرداخته است و دوم به موضوع
 دین اسلام و علم پرداخته است و به
برخی شبهات در مورد قرآن پاسخ داده شده است. مقدمه سوم که به بحث پژوهش و تحقیق
برای مدیریت اسلامی می پردازد هم به دو بخش تقسیم می شود: اول مبانی پژوهش در قرآن
و سیر کلی مباحث و مراحل مقدماتی پژوهش در قرآن بحث می شود . در ادامه  منابع
تحقیق در مدیریت اسلامی معرفی می گردد.


در بخش دوم کتاب مولف به بیان و توضیح پنج اصل از 21 اصل شمرده شده در
مقدمه کتاب می پردازد که این اصول عبارتند از:


اصل اول:عدم تقدم بر خدا و رسول: که در آن پس از بیان اطاعت پیامبر از
خدا ، اطاعت مومنان از پیامبر و خدا و کیفیت تبعیت و اطاعت به بیان 13 نمونه به
عنوان الگو پرداخته است.


اصل دوم:آخرت گرایی: در این بخش ابتدا به بیان نمونه هایی مانند برخورد
خداوند با قارون و ثروتش، پیامبر صلی الله علیه و آله و زینت دنیا، مسلمانان و جنگ
بدر و .... به عنوان الگو می پردازد، در ادامه مشخصات لازم جهت بهره گیری از الگوها
را بیان می کند و سپس به آثار سوء عدم آخرت گرایی می پردازد. در نهایت هشت شاخص را
به عنوان شاخصهای نظام اسلامی در مسیر آخرت گرایی بیان می کند .


اصل سوم:اصل وحدت و هماهنگی: در این اصل مولف ابتدا امامت الهی را به
عنوان محور اساسی وحدت ذکر کرده و سپس حوزه های وحدت را ذکر می کند.. درپایان این
بخش دو نمونه به عنوان الگو معرفی شده است که اولی سیره امیرمومنان در دو دوره
دوران حکومت خلفا و در دوران حکومت خویش است و دومی ماجرای هارون در غیبت موسی علی
نبینا و علیهما السلام است.


 اصل چهارم: اعمال مدیریت
بر اساس اختیار نیروها: در این بخش مولف 
سه قسم الگوی رفتار سازمانی را مطرح می کند وبرای هریک به تناسب مثالهایی را
به عنوان الگو بیان می کند که به شرح ذیل است:


الف) رفتار سازمانی معصوم با معصوم مانند حضرت خضر(ع) با حضرت موسی(ع) و
حضرت ابراهیم(ع) با حضرت اسماعیل(ع)


ب) رفتار سازمانی معصوم با غیرمعصوم مانند حضرت موسی(ع) با بنی اسرائیل،
پیامبر(ص) با نیروهای تحت فرمان، پیامبر(ص) و جنگ احد، امیرمومنان(ع) با نیروهای
تحت فرمان و امام حسین(ع)با یاران باوفا


ج) رفتار سازمانی غیرمعصوم با غیرمعصوم: با توجه به رابطه معصوم علیه
السلام با معصوم دیگر و غیر معصومین ، رفتار ولایت فقیه با مردم به طریق اولی بر
اساس اصل اختیار خواهد بود.


اصل پنجم:اعمال مدیریت بر اساس بصیرت نیروها: در این اصل ابتدا مواردی به
عنوان مستندات اصل بصیرت بیان می شود . پس از آن به بیان نمونه هایی عنوان الگو
برای این اصل می پردازد.


در پایان کتاب مولف سه نکته اساسی را بیان می کند که اولی تعریف اصول،
دومی تعامل اصول و سومی تزاحم اصول است.


4-رویکرد وظیفه گرایی :در این رویکرد افراد بیشتر به وظایف  وویژگی های مدیران اسلامی پرداخته اند و
وظایفی را برای آنان بر شمرده اند که از متون اسلامی بر گرفته اند . در این رویکرد
وظایف یک مدیر از دیدگاه اسلامی بررسی می گردد و تلاش می گردد تا با توجه به منابع
اسلامی وظایفی که برای مدیر و مسئول تعیین شده است، استخراج گردد.در رویکرد می شود
به کتاب مدیریت
و فرماندهی در اسلام نوشته آیت الله مکارم شیرازی 
اشاره کرد. 


4-1-خلاصه مدیریت و
فرماندهی در اسلام نوشته آیت الله مکارم شیرازی 
:


نویسنده درفصل اول به ضرورت تشکیلات و اهمیت مدیریت می پردازد.. نویسنده
در ادامه به اهداف اصلی مدیریت اسلامی می پردازد وچهار هدف برای آن برمی شمرد که
عبارتند از: 1.آگاهی بخشیدن به انسانها2. تربیت معنوی و احیای ارزشهای اخلاقی 3.
اقامه قسط وعدل به صورت خودجوش برخاسته از متن جامعه 4.آزادی انسانها از زنجیرهای
اسارت.


نویسنده عنوان فصل دوم را «پیامبر اسلام مدیر و فرمانده بی نظیر» قرار
داده است که خواسته بزرگترین الگوی مدیریت اسلامی را معرفی کند و برای این کار
نگاهی گذرا به زندگی پیامبر دارد و آن را به دو قسمت دوران مکه و دوران مدینه تقسیم
کرده است و در نهایت به بیان نمونه هایی از مدیریت دقیق پیامبر در مدینه پرداخته
است.


فصل سوم: مسئولیتها و وظایف دهگانه یک مدیر و فرمانده: در این فصل
نویسنده ده وظیفه اصلی برای مدیران و فرماندهان برمی شمارد
.


 فصل چهارم: صفات و شرایط
ویژه مدیران و فرماندهان اسلامی: در این فصل نویسنده مطلب را با تناسب بین شرایط و
صفات با میزان و نوع مسئولیت شروع می کند وسپس به ذکر معیارهای گزیتش قرآنی می
پردازد و پس از آن چهارده ویژگی عمده عمومی را برای مدیران و فرماندهان برمی شمارد.
پس از بیان این چهارده ویژگی نویسنده چهارده ویژگی دیگر و سی آفت مهم برای مدیریت
را هم نام برده است.


فصل پنجم: نمونه هایی از مدیریت و فرماندهی: در این فصل نویسنده ابتدا
ویژگی های دهگانه فرماندهان سپاه در فرمان امام علی علیه السلام به مالک استر را
ذکر می کند و سپس ویژگی های پنجگانه پیامبر را در قرآن بیان می کند و سپس ویژگی های
فرماندار نمونه (مالک اشتر) از دیدگاه علی علیه السلام را بیان می کند.


فصل ششم: توصیه های مهم به فرماندهان و مدیران: در این فصل نویسنده هفت
توصیه از امیرالمؤمنین علیه السلام به مدیران و فرماندهان مختلف را بیان می کند و
لازم می داند که هر مدیری هر روز این توصیه ها را مرور کند


5-رویکرد نظام حکومتی و
اداری :
البته رویکردهای دیگری نظیر رویکرد نظام حکومتی و اداری نیز گفته
شده است که بیشتر به بحث در مورد حکومت اسلامی و ویژگی ها و وظایف آن می
پردازد.
در اینجا می شود به کتاب مختصات حکومت حق­مدار
در پرتو نهج البلاغه علی علیه­السلام

نوشته دکتر
علی اصغر پور عزت اشاره نمود.



5-1-خلاصه کتاب مختصات حکومت حق­مدار در پرتو نهج البلاغه علی
علیه­السلام
نوشته دکتر علی اصغر پور عزت:


نویسنده پس از بیان اهمیت حکومت، حکومتهای پیامبران و اولیای خدا را
زیباترین گونه­های حکمرانی دانسته و پرمایه­ترین متون ادبی به جای مانده
برای بازسازی این سنت الهی را مربوط به دوران کوتاه حکومت امام علی علیه­السلام
دانسته و بهترین منبع در این زمینه را نهج البلاغه معرفی کرده است و با توجه به این
نکات کتاب را در بخشها و فصول زیر تدوین نموده است:


بخش اول:مبانی شکل گیری حکومت حق­مدار: نویسنده این بخش را در دو فصل
ذیل گنجانده است:


فصل اول:اندیشه حکمرانی: نویسنده در ابتدای فصل اصلاح عمل را در گرو
اصلاح زبان و اندیشه دانسته و سپس سؤالاتی را مطرح کرده است وبه مفهوم عدالت در
رویکردهای مختلف پرداخته است.


فصل دوم:اهداف حکومت: نویسنده در ابتدای فصل حکومتی را دارای ارزش
می­داند که دارای اهدافی در پرتو حکم خداوند و حکمت رسول باشد و سپس به مباحث
مربوط به  ابعاد عدالت اجتماعی،
اهداف حکومت علوی و امکانپذیری تحقق شهر عدل پرداخته
است.


بخش دوم: عرصه­های حکمرانی حق­مدار: نویسنده در این بخش سه عرصه
برای حکومت حق­مدار قائل شده است و آنها را در فصول ذیل بیان کرده
است:


فصل سوم: عرصه اقتصادی حکومت حق­مدار


فصل چهارم: عرصه سیاسی حکومت حق­مدار


فصل پنجم: عرصه فرهنگی حکومت حق­مدار


بخش سوم: خرده سیستم­های حکومت حق­مدار: نویسنده خود بیان
می­دارد که حکومت آن روز را نمی­توان با معیارها و اشکال حکومتهای امروزی
سنجید ولی با کمی تسامح و تساهل سه خرده سیستم قانونگذاری، اجرایی و قضایی در حکومت
حق­مدار را در فصول زیر تبیین می­کند:


فصل ششم: مختصات خرده سیستم قانونگذاری در حکومت
حق­مدار


فصل هفتم: مختصات خرده سیستم اجرایی در حکومت
حق­مدار


فصل هشتم: مختصات خرده سیستم قضایی در حکومت
حق­مدار


بخش چهارم: نویسنده در این بخش به مبانی و بنیانهای سیستم حکومت
حق­مدارمی پردازد. این بخش به سه فصل تقسیم می شود:


فصل نهم: نویسنده در این فصل به موضوع مبانی منطقی طراحی سیستم حکومت
حق­مدارمی پردازد.


فصل دهم: عنوان این فصل قضایای منطقی سیستم خط­مشی­گذاری
حق­مداراست : نویسنده در این فصل ضمن بیان شرط پویایی برای سیستم به دنبال
اثبات قضایایی بیشتر بر اساس اصول ذکر شده در فصل قبلی
است.


فصل یازدهم: در این فصل نویسنده به موضوع امکانپذیری حکومت حق­مدار و
جریان اطلاعات و ارتباطات در آن: نویسنده  در اینجا به جریان اطلاعات و ارتباطات و
رابطه آن حکومت حق مدار می پردازد. در ادامه مباحث مربوط به خرده سیستم­های
حکومت می پردازد


بخش پنجم: نویسنده در این فصل به آینده­ی جهان و حکومت حق­مدار
می پردازدو با این مقدمه فصول ذیل را توضیح می­دهد:


فصل دوازدهم:در این فصل آثار حکومت امام علی علیه­السلام شرح داده می
شود.


فصل سیزدهم: آینده؛ از حکومت امام علی علیه­السلام تا سیرت امام مهدی
علیه­السلام:نویسنده پس از بیان اینکه تا کنون به گونه­ای هر قوم و فرقه و
مکتبی مدتی بر اریکه­ی حکمرانی تکیه زده­اند، حکومت آینده را از آن معصوم
می­داند و در ادامه به مباحث مربوط به تصویر شهر عدل و آینده جهان در پرتو
حکومت حق مدار، مطالعه­ی تطبیقی تصویر شهر عدل در سیره­ی معصومان
علیهم­السلام، حکومت موعود ، مبانی و شاخص­های اصلی تصویرپردازی از شهر عدل
و شاخص­های اصلی شهر عدل را بیان می کند


فصل چهاردهم:امام علی علیه­السلام و پژوهشگران آینده: نویسنده در این
فصل خواهان جهت­دهی صحیح به تحقیق­های آینده است و موضوعاتی را در این فصل
به عنوان پیشنهاد مطرح می کند.

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo